YANGINGÜVENLİĞİ DERSLERİ 3

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek

YANGINGÜVENLİĞİ DERSLERİ 3

Mesaj  dogan aksut Bir Çarş. Kas. 28, 2007 4:41 pm

Yakıt Çeşitleri;

Yanıcı maddeler (nükleer yanmalar ve metal yangınları hariç) organik bileşiklerdir. Organik bileşikler de güneş enerjisinin özümlenmesinden oluşmuş bitki, hayvan ve insan şeklindeki canlılar ve onların fosilleridir. Sonuçta güneş enerjisinden dönüşerek oluşan yanıcı madde tekrar ısı enerji­sine dönüşmektedir.

Yanıcı maddelerin çoğunun birleşiminde Karbon, Hidrojen, Kükürt, Fosfor vardır. Yanıcı mad­deler doğada üç halde bulunur;

Katı Yanıcı Maddeler: Bu maddeler genel olarak ısının etkisi ile yanıcı buhar ve gaz çıkart­makta ve oksijenle birleştiklerinde yanma olayı gerçekleşmektedir. Bu grupta bazı yanıcı maddeler önce eriyerek sıvı hale gelir ve daha sonra buhar haline gelerek yanarlar. (Parafin, mum, katı yağlar.) Bazıları ise doğrudan buhar haline geçerek yanarlar. (Naftalin gibi)

Sıvı Yanıcı Maddeler: Bu tip yanıcı maddeler genelde buharlaştıktan sonra yanarlar. Bunların çoğu normal hava ısısında buharlaşırlar. Benzin, tiner gibi. Sıvı yanıcı maddelerin çıkarmış oldukları buharların çoğu havadan ağırdır.

Gaz Yanıcı Maddeler: Diğer yanıcı maddelere nazaran daha kolay ve daha hızlı yanarlar. Oksijenle temasa getirilmeleri belirli oranlarda olmalıdır. Alt patlama sınırı kadar biriktiklerinde en küçük bir ısı kaynağı (mesela kıvılcım) ile patlama meydana gelir.




C. YANMA ÜRÜNLERİ:

Yangın başlangıcından itibaren yangın mahallinde sıcaklık çok süratli bir şekilde yükselir. Bunun için yangınlarda ilk dakikalar hatta saniyeler çok önemlidir. Zira yangınlarda ilk 5 dakikada hararet hemen 500°C derecenin üzerine çıkmaktadır. Yangın yerinde zamanın fonksiyonu olarak sıcaklığın değişimi şöyle olmaktadır.

Buna göre 1 saat içerisinde ortam sıcaklığı 927°C dereceye yükselmektedir. Ancak burada en büyük yükseliş ilk 5 dakikaya tekabül etmektedir. İşte yangınlarda ilk 5 dakikanın önemi bundan kaynaklanmaktadır.

Sıcaklığın insan yaşamı üzerinde büyük etkisi olduğu ise inkarı mümkün olmayan bir hakikat­tir. Yüksek hararet insan vücudunda onarılmaz yaralar açar. Derinin yanması ile derinin hemen altın­da bulunan ter bezleri tahrip olur. Vücutta bulunan toksin maddeler ter bezleri yoluyla dışarı atıimazsa kan zehirlenmesi yapar ve hayat sona erer.

Yüksek sıcaklık dolayısıyla;

1. Proteinler pıhtılaşmaya başlar,

2. Kan basıncının artması ile hayati organlarda iç kanamalar oluşabilir.

3. Kalbin ritmik temposu bozulur, aşırı su kaybı, solunum sıkışması ve zorluğu meydana gelir. Bunların sonucu yine ölümdür.



insan vücudu ve solunum sistemleri; 65°C derece sıcaklığa sınırlı bir süre, 120°C derece sıcaklığa 15 dakika 143°C derece sıcaklığa 5 dakika 177°C derece sıcaklığa 1 dakika dayanabilir.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında yangınlarda meydana gelen ölümlerin çoğu duman içerisinde bulunan zehirli gazlardan ve yangın esnasında oluşan yüksek hararetten (ısı enerjisinin sonucu olarak) meydana gelmektedir. Ani parlama ve patlamalar haricinde direk olarak yanarak hay­atını kaybeden cesetlerle nadiren karşılaşılmaktadır.

Isı enerjisi yüksek sıcaklık oluşturarak, susuzluk, solunum alanlarında yanma, kalp atışların­da artış meydana getirir. Koruyucu elbise giyinmelidir.



2. Işık (Alev):

Serbestçe yanan maddelerde alev normal olarak vardır. İnsan vücudunda 1. 2. ve 3. dere­cede yanıklara neden olur. İnsanlar sıcaklığa karşı (ısı ışınımına) çok duyarlıdırlar. Isının ışınımı olan alevin etkisiyle yanabilirler. İnsanların ısıdan etkilenmesi ısıya olan uzaklığına bağlıdır. Yanığın dere­cesi, yeri ve büyüklüğü önemlidir. Gözler arasındaki bir yanık, bacaklardaki aynı büyüklükteki bir yanıktan daha tehlikeli ve kötüdür.



1. Derece Yanık: Derinin güneş yanığı gibi yanması, deride kızarıklık biçiminde görülen yanıktır, önemli kabul edilmez.



2. Derece Yanık: Su toplanarak derinin kabarcıklanması biçiminde meydana gelen yanık­tır. Acı verir. Tedavi gerektirir.



3. Derece Yanık: Derinin kömürleşecek derecede kavrulması biçiminde meydana gelen yanıktır.

Isının devam süresi, deride yanıkların, yanıcı maddelerde de yangınların meydana gelmesinde önemli bir etkendir. Diğer önemli iki etken de ısının ölçümü ve ısının etkilediği alanın yüzölçümüdür.



3. Duman:

Tamamlanmamış bir yanma olayında açığa çıkan karbon ve katran taneciklerinin havada oluşturduğu bulut kütlesidir. Karbonmonoksit, karbondioksit, kükürt ve azotoksitler ile su buharın­dan oluşur.



4. Yangın Gazları:

Karbonmonoksit (CO): Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve toksit bir gazdır. Kimyasal boğu­cu bir etkisi vardır. Ağız içi ve solunum yollan gibi yumuşak dokulardan doğrudan doğruya kana geçe­bilir. Atmosferde kalma süresi 2-4 aydır. CO aslında bir kan zehiridir. Dokulara oksijen naklini önler. Dolayısı ile dokularda yeteri kadar oksijen alamayınca kişi havasızlıktan ölür. Şurası bilinmelidir ki zehirlenmeye yol açan en az CO miktarının bilinmesi zorunludur. Bu miktar havadaki CO'nun yoğun­luğuna, kişinin solunum süresine ve adale faaliyetlerine göre değişir. Buna göre % 0.7 CO miktarın­daki havada dinlenme halinde bulunan bir kişi 5 saatte ,yürüyen bir kişi 2.5 saatte, çalışan bir kişi ise 40 dakikada ölmektedir.



Kükürtdioksit (S02): Yanmaz, zehirli ve tahriş edici bir gazdır. Yoğunluğu 2.364'tür. Kuvvetli sülfür kokusu vardır. Solunmamalıdır. Bronşitlerden başlayıp akciğerlere yayılan iltihaplanmaya ve çabuk ölüme neden olabilir.



Kükürtlü Hidrojen (H2S): Karbonmonoksitten daha zehirli bir gazdır. Havadan daha ağırdır. Karakteristik tanınması çürük yumurta kokusu iledir. Konsantrasyonu 0.04-0.07 iken baş ağrısı, so­lunum rahatsızlıkları ile konsantrasyonlarda merkezi sinir sistemini etkileyerek felce neden olur.



Amonyak (KH3): Yanar, renksiz, çok keskin kokulu, zehirli, havadan hafif, yoğunluğu 0.9597 olan gazdır. % 15-26 oranında havada yanar. 0.25-0.65 konsantrasyonlarında yarım saatte öldürücü olabilir. Gaz , burun, boğaz tahrişleri yapar. Suya eğilimi fazla olduğundan amonyak buharları su spreyi ile atmosferden emilir.



Hidrojen Siyanür (HCN): Çok zehirli yanabilen gazdır. Badem kokulu ve havadan hafiftir. Yoğunluğu 0.697'dir. Yanabilme oranı havada %5 ile 40 dır. % 0.3 konsantrasyonu öldürücüdür.



Akralin (Akrilik Aldehit) (C3H4O): Petrol ürünlerinin yanması sırasında çıkan zehirli gazdır. Havadan ağırdır. Yoğunluğu 1.9 dur. Yanabilme sınırı havada % 2.8-31 dir. Bir milyonda on kon­santrasyonda öldürücü olabilir.

Yanıcı maddenin çeşitlerine göre açığa çıkan zehirli yangın gazlarını ve tehlike sınırlarını şu şekilde sıralamak mümkündür.



Ahşap, Kağıt Ve Pamuk Yangınlarında;



a) Karbonmonoksit (CO): Tehlike sının 50 ppm veya 55 mg/m3, yüksek derecede zehirli.

b) Formaldehit CH2O: Tehlike sınırı 2 ppm veya 3mg/m3

c) Formik Asit HCOOH: Tehlike sınırı 5 ppm veya 20 mg/m3 son derece zehirli.

d) Metilalkol CH3OH: Tehlike sınırı 20 ppm veya 260 mg/m3

e) Asetik asit CH3COOH: Tehlike sınırı 10 ppm veya 25 mg/m3



Plastik Yangınlarında;

a) Karbonmonoksit CO: Yukarıda ifade edildi.

b) Hidroklorik asit HCI: Tehlike sınırı 5 ppm veya 7 mg/m3

c) Hidrojensiyanür HCN: Tehlike sınırı 10ppm veya 7mg/m3 son derece zehirli. d)Azotoksitler N2O veya NO2: Tehlike sınırı 5 ppm veya 9 mg/m3 son derece zehirli.



Kauçuk Yangınlarında;

a) Karbonmonoksit CO: Yukarıda ifade edildi.

b) Kükürtdioksit SO2: Tehlike sınırı 5 ppm veya 13 mg/m3 son derece zehirli.

c) Kükürtlü Hidrojen H2S : Tehlike sınırı 10 ppm veya 15 mg/m3 son derece zehirli.



İpek Yangınlarında;

a) Amonyak: NH3: Tehlike sınırı 25 ppm veya 18 mg/m3

b) Hidrojen siyanür HCN: Tehlike sınırı 10 ppm veya 18 mg/m3, karbonmonoksitten 10 defa daha zehirlidir.



Yün Yangınlarında;

a) Karbonmonoksit: Yukarıda ifade edildi.

b) Kükürtlü hidrojen: Tehlike sınırı 10 ppm veya 15 mg/m3 son derece zehirli.

c) Kükürtdioksit: Tehlike sınırı 5 ppm veya 13 mg/m3 son derece zehirli

d) Hidrojensiyanür HCN: Yukarıda ifade edildi.

Zehirli gazlar ve alınması gereken önlemler ileride 'Yangın Yerindeki Tehlikeler' konusunda izah edilecektir.

D. YANGININ SAFHALARI:



Başlangıç Safhası: Yangının başlangıç safhasında ısı unsurunun yetersizliğinden dolayı yarım yanma oluyor bu nedenle bol duman çıkıyor.

Denge (Yayılma Safhası): Denge safhasında yanmanın unsurları yeterli olup ideale yakın yanma gözleniyor. Genelde tam yanmanın söz konusu olduğu bu aşamada duman azdır, sıcaklık hızla yükselmektedir.

Sıcak Tütme (Korlaşma) Safhası: Kapalı hacimde yangının oksijeni tüketmesi ile oluşur. Yangının son safhası olan sıcak tütme safhasında oksijen unsurunun yetersizliğinden dolayı yoğun duman vardır.

Yangının her safhasında ayrı tehlikeler oluşur. Bölüm 5-2- de bu tehlikeler ve uygulanması gereken tedbirler izah edilmiştir.
avatar
dogan aksut

Mesaj Sayısı : 68
Kayıt tarihi : 26/11/07

Kullanıcı profilini gör

Sayfa başına dön Aşağa gitmek

Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön


 
Bu forumun müsaadesi var:
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz