TEHLİKELİ KİMYASALLAR

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek

TEHLİKELİ KİMYASALLAR

Mesaj  dogan aksut Bir Çarş. Kas. 28, 2007 4:24 pm

KİMYASAL KAVRAMLAR

Absorpsiyon: Bir gazın bir sıvı veya katı içinde homojen olarak dağılması veya ışınların taşıdığı enerjinin maddeler tarafından alınması olayıdır.

Adsorpsiyon: Gazların katı yüzeyde tutunması.

Aktivasyon Enerjisi: Bir reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli olan en az enerji miktarıdır.

Allotropi: Bir elementin kimyasal özellikleri aynı ve fiziksel özellikleri farklı olan değişik şekillerde olabilmesidir.

Amfoterlik: Bir maddenin kuvvetli asitlere karşı baz, kuvvetli bazlara karşı asit özelliği göstermesidir.

Amorf: Kristal şeklinde olmayan şekilsiz katı tanecikler.

Asit: Suda Hidrojen iyonu oluşturabilen maddeler.

Atom: Maddenin parçalanmadan kimyasal reaksiyonlara girebilen en küçük yapı taşı.

Atom Ağırlığı: Karbon 12 izotopunun atom ağırlığı 12 alınarak kıyaslama yolu ile her element için ayrı değerde olan bir sayıdır.

Ayırt edici Özellikler: Karakteristik özelliklerde denir. Bunlar maddenin miktarına bağımlı olmayan özelliklerdir. Yoğunluk, kaynama noktası, yanıcılığı, renk koku, vb.

Ayırt edici Olmayan Özellikler: Maddenin miktarına bağımlı olan özelliklerdir. Kütle, hacim, uzunluk, basınç, sıcaklık, v.b.

Ağırlık: Nesnelerin yer çekimi doğrultusunda uyguladıkları kuvvet veya bir cismin tabanı doğrultusunda uyguladığı kuvvettir.

Baz: Suda Hidroksil iyonu oluşturabilen maddeler.

Bağ: Bir maddenin fiziksel ve kimyasal davranışlarını etkileyen atomlar, moleküller ve iyonlar arasındaki çekme kuvvetinin bütünüdür.

Bağ Enerjisi: Bir bağı koparmak için gerekli olan enerji.

Bileşik: Kendinden daha basit maddelere ancak kimyasal olaylar sonucu ayrışabilen maddelerdir. Bir başka ifade ile birden fazla çeşitte maddenin belirli oranlarda bir araya gelerek ve kimyasal bir olay sonucu oluşturdukları yeni maddelerdir. Bileşiğin özellikleri kendini oluşturan maddelerin özelliklerinden faklıdır.

Buhar: Basınçla bulunduğu sıcaklıkta sıvılaşabilen akışkan.


Buhar Basıncı: Bir sıvının kendisi üzerindeki ortamda, o sıvıya ait buhar moleküllerinin yaratacağı basınç payıdır. Buhar basıncı sıcaklık ile doğru orantılı olarak değişir. Aynı sıcaklıktaki iki farklı maddeden kaynama noktası daha düşük olanın buhar basıncı daha yüksek olur.

Buharlaşma: Bir maddenin sıvı halden gaz haline geçmesidir.

Çekirdek: Atomların merkezinde yer alan proton, nötron ve diğer birçok küçük parçacıklardan oluşan ve atomun hemen hemen bütün kütlesini ihtiva eden pozitif yüklü kısımdır.

Çözelti: İki ya da daha fazla maddenin homojen olarak birbiri içinde dağılmasından oluşan karışımlardır.

Çözücü: Çözeltide büyük ölçüde bulunan maddeler.

Çözünen: Çözeltide az ölçüde bulunan madde.

Çökelek: Geometrik şekiller almamış atomlar veya moleküller topluluğudur.

Donma: Bir maddenin sıvı halden katı hale geçmesi olayıdır.

Derişim (Konsantrasyon) : Karışımlardaki karışan madde miktarlarını birbirlerine bağlı fakat karışımların toplam kütlesinden bağımsız olarak belirlemek için tanımlanan hal değişkeni.

Deriştirme: Çözeltideki çözünen miktarını arttırma veya çözücü miktarını azaltma.

Element: Kendinden daha basit maddelere ayrışmayan saf maddelerdir. Yeryüzünde 110 çeşit element varlığı bilinmektedir. Her element ya bir harfle veya iki harfle sembolize edilir.

Ergime: Bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesidir.

Elektroliz: Elektrik enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşebilmesi sırasındaki olay, maddenin elektrik akımı yardımı ile ayrıştırılması.

Faz: Bir sistemde, sıcaklık, yoğunluk bileşim, kırılma indisi, elektrik sabiti vs.. gibi şiddet özelliklerinin aynı olduğu bölgelere denir.

Fiziksel Olay: Maddenin kimyasal özelliklerinin aynı kaldığı fakat fiziksel özelliklerinin değiştiği olaydır. (ısınma, kaynama, donma noktası gibi.)

Fiziksel Özellikler: Maddenin dış görünüşü ile ilgili özelliklerdir. Yoğunluk, ergime noktası, kaynama noktası, sertlik vs..
Formalite: Bir litre çözeltide çözülmüş bulunan maddenin formül gram sayısı.

Gaz: Kritik nokta üzerindeki akışkan bulunduğu sıcaklıkta basınçla sıvılaştırılmayan akışkan.
Hidroliz: Bir tuzun su ile kendini veren asit veya baza dönüşmesi.

Homojen: Her yerinde aynı özelliğe sahip olma halidir.

Heterojen: Farklı yerlerinde farklı özelliklere sahip olma halidir. Bir maddenin bir parçasını almak istediğimizde, eğer seçme ihtiyacı duyarsak bu maddenin homojen olmadığına karar veririz.

Isı: Maddeleri oluşturan atom veya moleküllerin kinetik hareketlerinin seviyesinde görünen enerji türüdür

Isınma Isısı: Bir maddenin bir gram veya bir molekülün sıcaklığını 1C yükseltmek için gerekli ısı.

İdeal Gaz: Moleküllerin öz hacimleri sıfır ve molekülleri arasında çekme veya itme kuvvetleri bulunmadığı var sayılan gaz.

İyon: Pozitif veya negatif yüklü atom ve atom gruplarıdır.

İyonlaşma: Nötral bir yapı biriminin elektron alarak, elektron vererek veya ayrışarak iyona dönüşmesi.

Karışım: Birden fazla çeşitte maddenin kendi özelliklerini koruyarak bir araya gelmesiyle oluşan maddelerdir.
Kalori: 1 gram suyun sıcaklığını 1C yükseltmek için gerekli ısı miktarı, ısı birimi olarak kullanılır.

Katalizör: Reaksiyon hızını arttıran fakat reaksiyondan değişmeden çıkan maddedir.

Kaynama: Sıvıların buhar basınçlarının ısıtma işlemi ile dış basınca eşit olması hali.

Kinetik Enerji: Bir cismin hızından dolayı sahip olduğu hareket enerjisidir.

Kimyasal Olay: Maddenin kimyasal özelliklerinin değiştiği olaydır. Yani maddenin başka bir maddeye dönüştüğü olaydır.

Kimyasal Özellikler: Maddenin içyapısı ile ilgili özelliklerdir. Yanıcı olup olmaması, asidik veya bazik oluşu v.b. Bir maddenin kimyasal özellikleri değiştiğinde bu madde başka bir maddeye dönüşmüş ise, dolayısıyla adı da değişir.

Kristal: Geometrik şekiller halindeki atomlar veya moleküller topluluğu.

Kısmi basınç: Bir gaz karışımından bileşenlerden birinin aynı hacim ve sıcaklıkta yalnız başına bulunması halinde gösterdiği basınca denir.

Kütle: Bir maddenin uygulanan kuvvete karşı gösterdiği direnç veya evrenin her yerinde maddenin değişmeyen özelliği.

Madde: Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir.

Molekül: Birden fazla atomun oluşturduğu taneciktir. Bazı elementler moleküllü yapıya sahiptir.

Mol: Molekül ağırlığı kadar gram madde miktarı veya bir avagadro sayısı kadar tanecik.

Mol Ağırlığı: 0 C sıcaklıkta basınç sıfıra giderken hacimle basınç çarpımının 22.4 lt.atm olabilmesi için gerekli gaz miktarı.

Mol Kesri: Bir karışımda bulunan bileşenlerden birinin mol sayısının toplam mol sayısına oranı.

Molarite: Bir litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısı.

Molalite: 1000 gr. çözücüde çözünmüş maddenin mol sayısı.

Normalite: Bir litre çözeltide çözünmüş maddenin eş değer gram sayısı.

Nötralleşme: Bir asidin bir bazla veya bir bazın bir asitle eşdeğerlik kuralına göre reaksiyona girmesi olayıdır.
-24
Nötron: Atomların çekirdeğinde bulunan yaklaşık 1,675 x 10 gr. kütleli ve yüksüz bir taneciktir.

Nitel Analiz: Verilen bir kimyasal örnekteki elementleri bulmak için yapılan analiz.

Nicel Analiz: İçindeki element veya element grupları bilinen bir kimyasal örnekte, bunların miktarlarını bulmak için yapılan analiz.

Nötralleşme: Asit ve bazlardan tuz oluşturmak.
-24
Proton: Atom çekirdeğinde bulunan 1,672 x 10 gr. kütleli ve pozitif yüklü olan bir taneciktir.

Radyoaktiflik: Elementlerin kendilerinden x veya b tanecikleri ile Y ışını yapmaları.

Saf Madde: Belirli özelliklere sahip ve homojen her madde saf maddedir. Örneğin su belirli özellikleri olan ve homojen bir maddedir.

Sıcaklık: Moleküllerin kinetik enerjisinin fonksiyonu olan bir hal değişkenidir.

Sıvı: Molekülleri birbirine değerek öteleme hareketi yapılabilen ve pratikte bastırılamayan akışkan.
Süblimleşme: Katı halde bulunan madde sıvı hali atlayarak doğrudan doğruya buhar haline geçme ve yeniden, sıvılaşmaksızın katı hale dönüşmesidir.

Yoğunlaşma: Bir maddenin gaz halden sıvı hale geçmesi olayıdır.


MADDE VE KİMYA

Kimyanın konusu madde ve maddenin içyapısında ki değişmeleri incelemektir. Bildiğiniz gibi fiziğin konusu da maddedir, fakat bu daha çok dış yapısına bağlı fiziksel özellikleri ile ilgilidir. Örneğin suyun buz veya buhar halinde oluşu fiziğin konusudur. ( Fiziksel hal ) Kimyayı ise daha çok onun hidrojen ve oksijenden oluşması ilgilendirir. Fiziksel yapısı farklı olan kireç taşı ve mermer kimyada aynı bir maddedir. ( Kalsiyum karbonat CaCO3 ). Bununla birlikte bu iki bilim dalının birçok ortak yönleri vardır.

KİMYA VE İTFAİYE

Diğer fen bilimlerinin yanında kimyanın itfaiyecilik açısından özel bir önemi vardır. Örneğin yanma olayları kimyasal bir olaydır ve genelde oksitlenme ( Oksijenle birleşmede ) Bu yanmalar alev tezahürü ile olabildiği gibi, alevsiz yavaş yanmada olabilir. ( Demirin paslanması, vücutta besinlerin yakılması gibi. )

Besinlerin yakılması sırasında çıkan enerjinin bir kısmı hareket ( Mekanik ) enerjisi yanında, ısı enerjisi olarak vücut ısısını oluştururlar.

Maddelerin çeşitliliği, yanma özellikleri vs.. ve çevre koşullarına bağlı olarak onlara ve olaylara ne şekilde müdahale etmemiz gerektiği hakkında genelde fen bilimleri ve özelde kimya bilimi bize faydalı olacaktır. Örneğin yangın; yangın düzene bağlı olarak yangın söndürücülerin secimi. Veya bir gaz kaçağında gazın niteliğine bağlı olarak havaya nazaran yoğunluğu önemli olabilir. Örneğin hava gazı normal koşullarda üste çıkar, yanıcıdır. Oysa Karbondioksit ( CO2 ) yanıcı değildir, altta toplanır.

MADDENİN YAPISI

Çevremizdeki milyarlarca çeşitli madde temelde atomlardan oluşmaktadır. Element dediğimiz yaklaşık yüz çeşit atom tüm maddelerin yapı taşlarıdır. Bir atomu en hassas mikroskoplarla bile görebilmek mümkün değildir. Varlıklara yapmış olduğu etkilerden dolayı değişik yöntemlerle saptanabilmiştir.

Tüm elementler bir sembolle gösterilir. Sodyum: Na, Hidrojen: H vs. gibi.

ATOM YAPISI

Bir atomda, ortada bir çekirdek ve bu çekirdeğin etrafında değişik yörüngelerde ( Enerji Seviyeleri ) dönen elektronlar bulunmaktadır. Elektronlar elektrikçe negatif (-) yüklüdürler. Çekirdekten ise pozitif (+) yüklü protonlar ile elektrikçe yüksüz nötronlar bulunmaktadır. Normalde (+) yüklü protonlar, (-) yüklü elektronların sayısı eşit olup birbirlerini dengelerler. Bu durumda elektrikçe yüksüz (Nötr) halde bulunur.

Proton ve nötronların kütleleri birbirine eşittir ve bu kütleye 1 atomik kütle birimi
( a.k.b ) denir. Elektronların kütleleri, proton ve nötronlara nazaran çok daha küçüktür, dolayısıyla atom kütlesinin tümü çekirdekte toplanmıştır diyebiliriz. Atomu oluşturan bu parçacıkları, elektrik yükleri ve kütleleri bakımından şöyle bir tabloda gösterebiliriz.



Sembol Elektrik Yükü Kütlesi

Proton : P+ (+) 1 a.k.b.

Nötron : no o 1 ak. b

Elektron: e- (-) 1/ 1856 a.k.b. = O



Bir Atom Modeli

e elektron

P+ Proton
n
nötron
Çekirdek



Atom Numarası: Elementin atomlarındaki proton sayısına denir.

Kütle Numarası: ( Atom ağırlığı ) Bir element atomlarındaki proton ve nötronların toplamına denir.

İzotop Atomları: Atom numaraları aynı, kütle numaraları farklı olan atomlara denir.

Örnek: Lityumun atom numarası üçtür ve iki izotop vardır.


e e
e

e
3 P 3 P
3 n 4 n e
avatar
dogan aksut

Mesaj Sayısı : 68
Kayıt tarihi : 26/11/07

Kullanıcı profilini gör

Sayfa başına dön Aşağa gitmek

TEHLİKELİ KİMYASALLAR

Mesaj  dogan aksut Bir Çarş. Kas. 28, 2007 4:25 pm

Atom numarası = Proton sayısı =3 Atom numarası= Proton sayısı = 3
Kütle numarası = p + n = 3+3 = 6 Kütle numarası = p + n = 3+4 = 7
Atom ağırlığı

Elektronların atom numaralarına göre sıralanışları periyodik cetvelde gösterilmiştir.

ATOM MODELİ
e
En basit element olan hidrojenin atom modelinde çekirdekte 1 proton ve
Çevresinde 1 elektron bulunur. Bundan sonra gelen element helyumda 2 proton 1p ve 2 elektron bulunur. Ve bundan sonra gelen elementlerin atom çekirdekleri
üzerindeki proton sayıları birer artarak gider. Buna bağlı olarak elektronlarda
değişik yörüngelere belli kurallar dahilînde dağılır. Fakat bu elektron dağılımında H ilk yörüngede en fazla iki elektron bulunabilir. en son yörünge ise en fazla 8 elektron taşıyabilir. Atomlar bileşik oluştururken bu elektronları kaybedebilir veya dışarıdan elektron alabilir. Yalnız belli bir element atomunun proton sayısı daima sabittir.


Saf Madde : ( Element ve Bileşik )

Bir saf madde, tek cins atom veya molekülden ( Birimden ) meydana gelmiş Maddedir. Tek cins molekülden meydana gelmiş saf madde bileşiktir. Bileşikler değişik element atomlarında oluşmuştur.

BİLEŞİKLERİN OLUŞUMU:

Oktet Kuralı: Atomlar son yörüngelerini sekiz elektrona tamamlamaya çalışırlar. ( Yalnız ilk yörüngeyi ikiye tamamlamak ister ) Bileşiklerin oluşumlarında da atomların son yörüngelerindeki elektronlar yukarıdaki kurala uyarak aralarında kimyasal bağlar oluşturur.

KİMYASAL BAĞLAR
Kimyasal reaksiyonlarda elementlerin son yörüngelerini 8’e tamamlamaları iki şekilde olur.
1- Kovalent Bağı: Elektron ortaklaşmasından meydana gelir. Bu tür bileşiklerde atomlar son yörüngelerini 8 elektrona tamamlamak için başka bir atomun son yörüngesindeki elektronlar ortaklaşa kullanılır.
Örneğin su molekülü iki hidrojen atomu ve bir oksijen atomundan oluşmuştur. Hidrojenin atom numarası bir olup tek bir elektronu vardır ve bu da tabii ki ilk yörüngede bulunur. İlk yörünge olduğu için bu iki elektronu tamamlamak ister. Oksijenin atom numarası 8’ dır. Dolayısı ile normalde 8 elektronu vardır. İlk yörünge iki elektronla doyar. Sonraki yörüngede ise diğer altı elektronu bulunan oktet kuralına göre bunu 8’ e tamamlamak ister. Bu durumda her bir hidrojen atomunun elektronunu ortak alır ve sekize tamamlanmış olur. Hidrojen atomları da oksijen atomunun bir elektronunu ortaklaşa kullanır.




11 11 H H H




Her bir elektron çifti bir çizgi ile gösterilir. H H



2- İyonik Bağlar: Elektron alış verişi ile oluşurlar Elektron almış veya vermiş atom veya atom gruplarına iyon denir. Elektronlar (-) yüklü olduklarında elektron almış olan atomlarda (-) yüklü hale geçerler. Bunlara anyon denir. Elektron vermiş olan atomlarda (-) yük kaybetmiş olurlar, dolayısıyla (+) yüklü hale geçerler Bunlara da katyon denir.
Örnek: Sodyum klorür ( NaCl ) bildiğimiz yemek tuzudur ve bir sodyum (Na) atomu ile bir klor ( Cl ) atomundan oluşur.
Na atomunun atom numarası 11’ dir. Normalde 11 elektronu vardır. Bunlar ilk yörüngeye 2, ikinci yörüngeye 8 ve son yörüngeye 1 olmak üzere dağılmıştır. Son yörüngeyi 8’ e tamamlamak için ( oktet kuralı ) ya 7 elektron almalıdır veya bu tek elektronu vermelidir. Tek elektronu vermek 7 elektron almaktan daha kolay olacağından bu tek elektronu verir ve +1 yüklü sodyum katyonu oluşur. ( Na+ )

Klorun atom numarası 17’ dir. Elektron dağılımı ilk yörüngede 2, ikinci yörüngede 8, üçüncü yörüngede 7 elektron şeklindedir. Son yörüngeyi 8’ e tamamlamak için bir elektron alır ( -1 ) yüklü klor anyonu haline dönüşür. İşte bu +1 yüklü sodyum katyonu ile -1 yüklü klor anyonu birbirlerini çeker ve NaCl bileşiği oluşur.







Na + + Cl-  Na Cl

Na Cl

Na
Cl




Başlıca İyonlar:


+ 1 Değerli +2 Değerli +3 Değerli -1 Değerli -2 değerli -3 Değerli

H+ Ca +2 Al +3 F- O-2 N -3
Na+ Mg +2 Fe+3 Cl- S-2 P 3
K + Ba +2 Cr +3 l- CO3-2 PO4 -3
Ag + Zn+2 Br- CO4-2
NH+ Fe+2 NO3-
Cu+2 OH -
Pb +2

Not İyon halindeki atom gruplarına kök denir.


METALLER VE AMETALLER

Tabiatta bulunan elementleri fiziksel ve kimyasal davranışları bakımından iki ana gruba ayırabiliriz. Bunlardan 70 kadarı metal, 20 kadarı ise A metaldir. Metaller ısı ve elektriği iyi ileten, tel ve levha haline getirilen ve metalik parlaklığı olan maddelerdir. Ametaller ise ısıyı zayıf ileten, elektriği iletmeyen, maddelerdir. Kimyasal yönden ise, metaller bileşiklerde sadece pozitif değerli olurlar, birbirleriyle bileşik oluşturmazlar ve elektroliz sırasında katotta açığa çıkarılan Ametaller, bileşiklerde pozitif veya negatif değerli olabilirler. ( Metallerle verdikleri ikili ilişkilerde daima negatif değerlidirler ) Birbirleriyle birleşir ve elektrolizde anotta açığa çıkarlar.

Cıva dışında oda sıcaklığında bütün metaller katıdırlar. Ametallerden ise katı, sıvı ve gaz olanları mevcuttur. Bazı önemli metal ve ametaller:

METALLER:
Na: Sodyum Al: Alüminyum Pb: Kurşun
K: Potasyum Zu: Çinko Cr: Krom
Ca: Kalsiyum Fe: Demir Hg: Cıva
Ba: Baryum Cu: Bakır Ag: Gümüş

AMETALLER:
H: Hidrojen Cl: Klor P: Fosfor
O: Oksijen Br: Brom C: Karbon
N: Azot I: İyot Si: Silisyum
F: Fluor S: Kükürt He. Helyum









FORMÜLLER:

Bileşikler formüllerle gösterilir. Bileşik formülleri o bileşiğin kapsadığı elementlerin sembolleri yan yana yazılır. Bileşiğin en basit yapı birimindeki atom sayıları sembolün sağ altına yazılarak gösterilir. “1” sayısı yazılmaz. Formülde metaller genel olarak önce yazılır.

Na Cl: (Sodyum klorür ), H2 O ( Su ), NH3 ( Amonyak ), H2 SO4 ( Sülfürik asit ) gibi.

BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI:

Ametal - ametal ikili bileşiklerinin adlandırılması şöyle yapılır. ( Sayı öneki - element adı - sayı öneki - element adı - ür eki )

İki elementin formüldeki sayısı “1,, ise sayı öneki kullanılmaz. İkinci element oksijen ise oksit olarak okunur.
Sayı ör. : 1 İçin: Mono, 2 için Di, 3 için: Tri, 4 için: Tetra 5 için: Penta 6 için: Hekza

Örnekler:
CO: Karbon monoksit CBr4: Karbon tetra bromür
N2 O: Di azot monoksit P Cl5: Fosfor penta klorür
SF2: Kükürt difluorür N2O5: Diazot pentoksit
CO2: Karbondioksit SF6: Kükürt hekza flurür
Pcl3: Fosfor triklorür N2O4: Diazot tetra oksit

Metal - Ametal bileşiklerinin adlandırılmasında, sayı örnekleri kullanılmaz. Adlandırma kalıbı daha basittir. ( Metal adı + ametal adı -ür eki )
Örnek: K Cl: Potasyum klorür Ca Br2: Kalsiyum Bromür
Na2O: Sodyum oksit Al2O3: Alüminyum oksit

Bir metalin aynı elementte birden çok bileşiği mevcut ise, metalın adından sonra değerleri parantez içinde yazılır ve okunur.

Fe Cl3: Demir ( III ) Klorür Fe Cl2: Demir ( II ) Klorür
Fe2 O3: Demir ( III ) Oksit Fe O: Demir ( II ) oksit gibi,

Değerlik: Elementler bileşik meydana getirirken aldığı veya verdiği ( Ya da alıp verdiği farz edilen ) elektron sayısı demektir.
Metaller sadece elektron verirler ve verdikleri elektron sayısınca ( + ) değerli olurlar. Ametaller, metaller karşısında daima ( - ), kendi aralarında bağıl olarak (+) veya (-) olabilirler.
Yapılarında kökler bulunan bileşiklerin adlandırılması kalıbı da basittir. (Element adı+kök adı )

Örnekler:
Na NO3: Sodyum nitrat K2 CO3: Potasyum karbonat
Ca (OH)2: Kalsiyum hidroksit Ca3(PO4)2: Kalsiyum fosfat
(NH4)2 SO4: Amonyum sülfat HNO3: Hidrojen nitrat (Nitrik asit )

Formülde kök sayısının birden çok olması halinde paranteze alındığına dikkat ediniz.



Adı söylenen bileşiğin doğru formülünü yazabilmek için, formüldeki element veya köklerin değerlerini bilmek gerekir. Formülün doğru olabilmesi için formüldeki elementlerin değerlerinin cebirsel toplamı sıfır olmalıdır. Formüllerde sembollerin sağ altına yazılan sayılar bu kuralın gereği olarak konmaktadır.

Örnek olarak;
Kalsiyum klorür: Ca +2 Cl-1  Ca Cl 2 şeklinde olmalıdır. Yüklerin cebirsel toplamı ancak bu;

1. (+2) + 2 (-1) = 2 – 2 = şekilde sıfır olmalıdır. Aynı düşünceyle;
Çinko nitrat : Zn+2 (NO3) -1  Zu ( NO3) 2
Sodyum karbonat: Na+1 (CO3) -2  Na2 CO3
Alüminyum Sülfür: Al+3 S-2  Al2 S3
Kalsiyum fosfat: Ca+2 (PO4) -3  Ca3 (PO4) 2 şeklinde olmalıdır.

(Kolaylık olmak üzere birincinin değerliği ikincinin altına, ikincinin değerliği ise birincinin altına çapraz olarak yazılır. “ 1” yazılamaz. )
Al+3 S -2  Al 2 S 3

BAĞIL ATOM AĞIRLIKLARI - GERÇEK ATOM AĞIRLIKLARI:

Atomların gerçek ağırlıkları 10 -22 -10 -23 gram metre besindedir ve tartma imkânı yoktur. Tartılabilen en küçük madde miktarında bile milyonlarca atom vardır. Bunun için bağıl atom ağırlıkları kullanılır

En küçük atom hidrojen atomudur. Hidrojenin bağıl atom ağırlığı “1” alınmıştır. 1 atom gram hidrojen ( 1 at - gr ) 1 gramdır. Diğer elementler atom ağırlıklarını, hidrojene bağlı olarak bulabiliriz. Örneğin karbon hidrojene göre 12 kez ağırdır. Öyle ise 1 atom - gram karbon 12 gramdır.

Demir veya C’ nun atom ağırlığı 12 ‘ dir. Bu atom ağırlığı, bağıl atom ağırlığıdır ve atom ağırlığı denildiğinde bağıl atom ağırlıkları bunun 6,02 10 23 ‘ de biridir.
Avagadro Kanunu:

Tüm elementlerin 1 atom - gramlarında ( 1 at - gr ) 6.02. 10 23 tane atom bulunur.

N: 6,02 - 10 23 sayısına Avagadro sayısı diyoruz. Gerçek atom ağırlıklarını; bağıl atom ağırlığını Avagadro sayısına bölmekle bulabiliriz.

Bağıl atom ağırlığı
Gerçek atom ağırlığı = gr.
6,02. 10 23
1
Tek bir hidrojen atomunun gerçek ağırlığı = 0,166.10-23 = 1.66 .10 -24 gr dır.
6,02 x 10 23

Tek bir C ( Karbon ) atomunun gerçek ağırlığını bulmak istersek, karbonun ( bağıl ) atom
12
ağırlığı 12 olduğuna göre = 2.10-23 gr dır.
6,02 x 10 23


FORMÜL KÜTLESİ VEYA AĞIRLIĞI:

Formül Kütlesi: Bileşiği oluşturan atomların her birinin atom ağırlıklarının toplamına eşittir.

Örneğin: Na OH ( Sodyum hidroksit )

1 atom sodyum, 1 atom oksijen ve 1 atom hidrojenden oluşmuştur. Bunların atom ağırlıkları tabloya bakacak olursak; Na: 23, O: 16 ve H: 1 görürüz. O halde Na OH’ in formül kütlesi Na + O +1 = 23+16+1= 40 bulunur.

Molekül Kütlesi:

O molekülü oluşturan atomların atom ağırlıkları toplamına denir. Örneğin: H2 O ( Su).

Atom ağırlıkları: H = 1, O = 16

H2 O : ( İki hidrojen ve bir oksijen atomundan oluştuğu için ) 2 x 1 + 16 = 18 dir.

Atom Gram:

O elementin ( bağıl ) atom ağırlığı kadar miktarını 1 atom gram veya kısaca 1 at - gr denir.

Örneğin: Demirin atom ağırlığı 56 dır. Öyle ise 1 at-gr demir 56 gramdır. Veya 56 gram ağırlık 1 at - gr eder.

MOL:

Formül kütlesi, molekül kütlesi veya atom - gram kadar miktara kısaca 1 mol’ dür denir.

Genelde yukarıda ki üç kavramın yerine mol kavramını kullanacağız. Mesela; 1 mol Na OH, 1 mol H2 O, 1 mol demirin ağırlıkları sorulacak olursa, yukarıdaki örneklere göre sıra ile 40 gr. Na OH, 18 gr su ve 56 gr. demir bulunur.



Örnek: 1 mol Ca ( NO3)2’ ın ağırlığını bulalım. ( Formül kütlesi yerine kısaca mol denildiğini gördük ) Kalsiyum nitratın formülüne bakarsak bir kalsiyum atomu ve iki nitrat kökünden oluştuğunu görürüz. Bir nitrat kökü ise bir azot atomu ve 3 oksijen atomundan oluşur. Bu elementlerin atom ağırlıkları ise ( Atom ağırlıkları cetvelinden buluruz )

Ca: 40, N: 14, O: 16 olduğuna göre,

Ca(NO3) 2 = 40 + 2 ( 14 + 3 x 16 ) = 40 + 2 ( 14 + 48 )
= 40 + 2 x 62 = 40 + 124
= 164 gr / mol bulunur.








KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

Maddenin Sakınımı ( Korunumu ) Kanunu:

Bu kanuna göre hiç bir madde yoktan var edilemez, var olan bir maddede yok edilemez. Yalnız E= mc formülüne göre madde enerjiye, enerjide maddeye dönüşebilir. Fakat günlük kimyasal reaksiyonlarda açığa çıkan enerjinin, kaç gram maddeye eşdeğer olduğunu ölçmek mümkün değildir. Çünkü çok azdır. Ancak maddeler kimyasal reaksiyonlar sonucunda nitelik değiştirirler fakat kütle kaybı olmaz. Özetle bir kimyasal tepkimeye ( reaksiyon ) giren maddelerin kütleleri toplam, tepkime sonucunda oluşan maddelerin kütleleri toplamına eşittir.
C + O2  CO2
12 gr. 32 gr. 44 gr.

Örneğin: Kömürün havada tam olarak yanması ile karbondioksit gazı oluşumunda 12 gr. saf karbon 32 gr oksijenle birleşmiş ve bu kütlelerin toplamı kadar yanı 44 gr. karbondioksit gazı oluşmuştur.

Sabit Oranlar Kanunu: ( Belirli Ağırlık Oranları )
Bir bileşiği oluşturan elementlerin miktarları arasında belirli bir oran vardır. Başka bir deyişle bir bileşiğin yüzde bileşimi sabittir.
Örnekler:

a) Fe + S  Fe S

Demir ile kükürt yakıldığında FES ( Demir sülfür) bileşiğini meydana getirirler. Bu reaksiyonda 1 at. gr Fe, ancak 1 at.gr S ile tam olarak reaksiyona girer ve 1 mol Fe S oluşur.

S 32 4
(Fe = 56 S = 32 ) Fe S bileşiğinde = = oranında birleşmiştir.
Fe 56 7
Eğer ikisinden birisi bu orandan fazla ise artar.
Problem: 40 gr. kükürt tozu ile 80 gr. Fe talaşını Fe S oluşturacak şekilde tepkimeye sokarsak kaç gram FeS oluşabilir ? Ve eğer varsa artan hangisidir?

Çözüm: Yukarıdaki örnekten FeS bileşiğinde birleşme oranı,

S 32 4
= = idi.
Fe 56 7

Yani 4 gr S, 7 gr Fe ile birleşebiliyordu. O halde 40 gr. S ile ancak 70 gr. Fe ile birleşebilir.

40 + 70 = 110 gr Fe S oluşur.
80 - 70 = 10 gr Fe artar.

b) Hidrojen ve oksijen gazları su oluşturmak üzere tepkimeye girdiklerinde bu elementlerin ağırlıkları arasında,
H2 2 1
H2 + 1/2 O2  H2 O = = oranı vardır ve sabittir.
1/2 O2 16 8
avatar
dogan aksut

Mesaj Sayısı : 68
Kayıt tarihi : 26/11/07

Kullanıcı profilini gör

Sayfa başına dön Aşağa gitmek

Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön


 
Bu forumun müsaadesi var:
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz